Galicia
Carlos Velo.

O monte é noso
Llorenç Soler.

Mamasunción
Chano Piñeiro.

CCCV (CineClube Carlos Varela)
Ramiro Ledo.

Curtas-metragens premiadas no Festival de Cans (Porrinho)

• Minotauromaquia, Pablo no Labirinto. Juan Pablo Etcheverry.
• Corten. Mario Iglesias.
• Onde non o esperas. Diego Méndez.
• Intensidade. Mario Iglesias.

CASA DA CULTURA. 1 DE SETEMBRO ÀS 21,00 HH.

Pintura
- Augusto Fontám.
- Grupo de Artistas Luso-Galegos: Albertino Eduardo Ventura Pereira, Basilio Calzado Domínguez, Concepción Cuadrado Amorín, Francisco Viéitez, Graciela Teixeira da Mota, Javier Iglesias, João Luis Marrocos Fernandes, Manuel Cabaleiro López, Xosé Luis Otero Becerra, Zacarías Castro.

Fotografia
- Afonso G. Sestelo. Visións do Miño.
- Asociación de Pescadores da Ulloa: Non aos Encoros. Fotografías das Torrentes de Mácara.
- A resistência contra as barragens. Mostra colectiva.

Escultura
- Serra. Talha em madeira.

COVAS DE DONA URRACA E CASA DO CONDE

APERTURA: 1 DE SETEMBRO ÀS 19,30 HH.
3 DE SETEMBRO: A PARTIR DAS 12,30

iniciativa legislativa popular

Salvemos os rios

“Os ríos galegos caracterízanse por unha elevada biodiversidade e porcentaxe de endemismos, que lle outorgan un valor excepcional na actual situación mundial de crise ecolóxica. Nos ríos galegos viven perto de 400 especies endémicas de invertebrados, e neles descobríronse perto de 80 especies novas para a Ciencia.

As paisaxes de Galiza están determinadas polos seus ríos.

A auga e os ríos tiveron desde sempre un alto valor simbólico na Galiza [...]. Arredor dos usos tradicionais da auga xurdiron relacións sociais e culturais integradoras, que permanecen na forma de recursos histórico-culturais e etnográficos.

Mais os ríos atópanse hoxe en perigo. A alteración física, debida sobre todo ás presas hidroelétricas, a perda e degradación dos hábitats, a invasión das zonas de inundación por todo tipo de construcións, a sobreexplotación, a contaminación e a introducción de especies non nativas, son os factores que máis contribúen á diminución da súa biodiversidade. Os mencionados recursos socioculturais corren a mesma sorte que os ríos. As presas hidroeléctricas fan que mais do 70% dos nosos leitos fluviais sexan inaccesíbeis ás especies migratorias [...].

O estado actual dos ríos galegos alónxase moito do obxectivo de bon estado, o que fai necesario un plan de acción para correxir esta situación.”

Extraído da
Iniciativa Legislativa Popular para a defesa dos rios galegos.

LIMIAR DA ANTOLOGIA POÉTICA DO xix FESTIVAL

Salvemos os rios

Manuel Soto Castiñeira

O industrialismo considera a auga como un simples recurso produtivo e mostra un profundo desprezo polos valores, funcións e servizos ambientais ligados aos ecosistemas fluviais.

Explícase así o proceso de degradación sen precedentes dos nosos ríos, zonas ribeiriñas e humidais. O progresivo coñecimento destes complexos ecosistemas permítenos hoxe apreciar e valorar mellor os valiosos servizos que xeran. A depuracion natural e autodepuración nos ríos, o controle de cheias, a conservación da biodiversidade, a recarga dos aqüíferos, o mantenimento dos deltas e praias, etc, etc, funcións todas elas relacionadas entre si co grau de naturalidade dos ecosistemas acuáticos...

Tamén a profunda relación entre ríos, territorio e sociedade foi sistematicamente esquecida. Ignoráronse os direitos dos povos que habitaron durante centenas ou millares de anos en estreita relación cos ríos. Ignorouse o direito das persoas a permaneceren no ámbito territorial no que fundaron as raízes da súa propia existencia. Velaí o sacrifício en masa de patrimonios sociais e da natureza polos encoros e outras instalacións hidroeléctricas, a sistemática destrución de bosques ribeiriños, o enxugo de zonas húmidas e a xeneralizada contaminación das augas.

Fronte ao produtivismo compre unha nova cultura da auga. Unha cultura que entenda os ríos como corpos vivos complexos e dinámicos, e non como simples colectores de auga. Que comprenda que dispor de augas de calidade pasa por respeitar e preservar a funcionalidade e a vida dos ecosistemas que integran o ciclo natural da auga. Que recupere o tradicional valor lúdico, estético e simbólico das paisaxes da auga.

A conservación do recurso, a eficiencia, a economía, a ordenación do territorio, a participación colectiva... son algumhas das chaves desa nova cultura da auga, que ademais requere umha profunda reforma das institucións encarregadas da súa xestión, a administración das bacías na sua integridade xeográfica e natural, o que requere a co-xestión hispanolusa e luso-galaica, e a integración das augas subterráneas e litorais (as rías galegas!) nesa xestión. Mais, se o mercado pode axudar á mellora da eficiencia, móstrase cego no que se refere á xestión de valores ambientais, sociais, éticos e de equidade interterritorial, o que xustifica e dá relevo ao papel dunha administración reformada. Tudo isto exixe certamente umha mudanza cultural, non só na Administración, mais no conxunto da sociedade.

A nova cultura lévanos a um aprofundamento no conceito de sustentabilidade, que preveña os graves impactos sobre as comunidades locais, incluidos aqueles de tipo ético, cultural e psicolóxico, e incorpore os valores e patrimonios socioculturais e de ética interxeracional. A necesidade dunha sustentabilidade ecosocial móstranos como o problema da auga é ante todo un problema cultural, e non meramente produtivo e de eficiencia técnica.

De acordo con Javier Martínez Gil, a auga é ela mesma, máis todo o que nela vive, o que dela depende, todo canto simboliza e representa a súa presencia, e todo aquelo que con ela pode ser criado e potenciado. A auga é símbolo de dúas das máis elevadas construcións do pensamento humanao: a pureza e a fertilidade. Á auga atribúenselle desde antigo poderes curativos, ten un alto poder simbólico na cultura xudeu-cristiana, foi elemento de benestar e pracer na Roma clásica, é símbolo de purificación e de hospitalidade na cultura islámica.

(...) No país dos mil ríos, son tamén miles os versos que os interpretan e os defenden. Conservar a integridade dos nosos ríos, as nosas paisaxes fluviais e acuáticas, a inmensa biodiversidade que foron capaces de xerar e albergar, pasa por recrear as vivencias individuais e colectivas arredor da auga e os ríos. Os nosos ríos chegaron até hoxe con toda a súa esencia, mais están tocados de morte. Ao longo de miles de anos, axudaron a conformar a psicoloxía das xentes galegas, determinando boa parte do seu quefacer diario. Foron factores chave de socialización e actuaron como elementos trascendentais da cultura galega. A alianza entre ríos e cultura é hoxe e no futuro un piar básico para a sobrevivencia mútua.

Manuel Soto Castiñeira
Xullo de 2005

Do 1 ao 3 de setembro celébrase a XIX edición do Festival da Poesía no Condado, convocado so o lema da defensa do noso patrimonio fluvial

Poetas e moito máis

Salvaterra de Miño vira un ano máis na capital poética de Galiza

Iván Cuevas

ler em PDF

Os vindeiros 1, 2 e 3 de setembro, esta vila do sur do país acollerá o XIX Festival da Poesía no Condado, unha das nosas citas culturais máis antigas, que desde 1981 vén convocando a Sociedade Cultural e Desportiva do Condado, cun só parón entre 1996 e 2001.

Desde o Recital Poético-Musical á volta do cal se organizan todas as actividades, que terá lugar o sábado a partir das oito da tarde, lanzarán as súas verbas Antón Lopo, Mário Herrero, María Comesaña, Emma Couceiro, Alfonso Pexegueiro, Bernardino Graña, María do Carmo Kruckenberg, Luz Pozo e José Viale Moutinho. Como poetas convidados achegaranse até Salvaterra os vascos José Luis Otamendi e Íñigo Arambarri e a catalá Maria Cabrera, e o presentador do recital será Quico Cadaval.

Enlazada coas súas palabras sonará a música: o folc de Os Carunchos, A Quenlla e Miro Casabella, a pachanga de A Matraca Perversa e a caboverdiana Nancy Vieira.

Mais non todo é poesía no Festival. Aliás, caracterízase por unir ao recital dos mellores poetas do noso país un espírito de combate que sirva de altofalante ás principais reivindicacións da sociedade. Nesta ocasión a quenda é para a defensa do patrimonio fluvial, e a cultura convócase so o lema de “Salvemos os ríos” e directamente de fronte contra a sobreexplotación e os encoros. Deste xeito, convócase para a mañá do sábado unha mostra de material ambientalista sobre os ríos, no que se espera a presenza de ducias de colectivos de todo o país. Tamén haberá o sábado á unha e cuarto dúas palestras sobre o tema, con Daniel Vispo, de Adega, e Xavier Simón, da Plataforma em Defensa do Minho.

O Festival da Poesía, porén, comeza ben antes. O xoves 1 de setembro, ás dez da noite, terá lugar a terceira Jornada do Audiovisual Galego.

Este ano farase unha panorámica pola produción cinematográfica de Galiza, desde o mais antigo (‘Galicia’ de Carlos Velo, ‘O monte é noso’ de Llorenç Soler e ‘Mamasunción’ de Chano Piñeiro) até o mais actual (‘CCCV’ (Cine Clube Carlos Varela) de Ramiro Ledo Cordeiro, que se estreará oficialmente alí). Tamén se proxectarán as curtametraxes premiadas no Festival de Cans: ‘Minotauromaquia’, ‘Pablo no Labirinto’, de Juan Pablo Etcheverry, ‘Corten’ e ‘Intensidade’, de Mario Iglesias e ‘Onde non o esperas’, de Diego Méndez.

O mesmo xoves abrirán tamén as distintas exposicións que se desenvolverán na Casa do Conde e as Covas de Dona Urraca. Nelas, poderase admirar a pintura de Augusto Fontám e do Grupo de Artistas Luso-Galegos e a escultura en madeira de Serra, alén de diversas fotografías sobre o Miño (de Afonso G. Sestelo), a Ulloa e a resistencia contra os encoros (mostras colectivas).

O 2 de setembro celébrase a Noite do Brasil, dentro do espazo que o Festival reserva cada ano a un país lusófono. No espectacular contorno das Covas de Dona Urraca, poderase contemplar a actuación do Trío Pagu e Alex Liberallis, no entanto se consume feixoada, viño ou caipirinha.

Outro espazo do Festival é o dedicado aos máis pequenos. O sábado, a partir das cinco da tarde, os pícaros poden desfrutar no parque da Canuda da Festa Infantil, con Narigudos, de Tanxarina Títeres, os contos de Paula Carballeira e as exhibicións de aeromodelismo, ultralixeiros e piragüismo. Ademais, o “comboio de baixa velocidade” percorrerá Salvaterra e Monção.

E nen aí remata o Festival da Poesia. Continúa, con outras actividades como as mostras de artesanía ao vivo ou o “passa corredoiras” d’Os seis do Condado, argallando todo un extenso e coidado programa que xa vai tempo que o estabelece como unha das mellores convocatorias culturais do país.

ler em PDF